Każdy utwór to historia. Każda nuta to emocja. Każda melodia to wspomnienie czekające, by zostać stworzone.

Ta playlista to zaproszenie do wspólnego słuchania – bez pośpiechu, bez rozpraszaczy, tylko Wy i muzyka. To chwile, gdy dziecko przytula się do rodzica, gdy babcia zamyka oczy i uśmiecha się do wspomnień, gdy nastolatek odkrywa, że klasyka wcale nie jest nudna.

Włączcie ją wieczorem, gdy wszyscy są już w domu. Usiądźcie razem. Zamknijcie oczy. I poczujcie, jak muzyka łączy Wasze serca w jeden wspólny rytm.

Bo muzyka to język, który każdy rozumie. To most między pokoleniami. To dowód, że piękno jest prawdziwe i warte przekazywania dalej.

Artykuł Playlista – Międzynarodowy Dzień Muzyki pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Czy twoje dziecko ma słuch absolutny? Najnowsze badania naukowe z 2025 roku całkowicie zmieniają nasze rozumienie rzadkich talentów muzycznych. Słuch absolutny występuje u nawet 1% dzieci, a nie jak wcześniej sądzono – u 1 na 10,000, co oznacza, że szanse na posiadanie tego daru przez twoje dziecko są znacznie wyższe niż myśleliście. Co więcej, przełomowe odkrycie naukowców z Uniwersytetu Surrey pokazuje, że nawet dorośli mogą nauczyć się słuchu absolutnego przy odpowiednim treningu.

Ta rewolucja w nauce o talentach muzycznych ma ogromne znaczenie dla rodziców – okres krytyczny dla rozwoju słuchu absolutnego trwa do 6-7 roku życia, więc wczesne rozpoznanie i odpowiednia stymulacja mogą zadecydować o muzycznej przyszłości dziecka. W Polsce dostępnych jest wiele bezpłatnych programów rozwoju talentów muzycznych, a nowoczesne metody diagnostyczne pozwalają wykryć predyspozycje już u 2-3 latków. Najważniejsze jednak, że słuch absolutny to tylko jeden z wielu rzadkich darów muzycznych – synestezja, fotografia muzyczna czy wyjątkowa pamięć dźwiękowa są równie fascynujące i rozwijalne.

Najnowsze odkrycia naukowe obalają stare mity

Nauka o rzadkich talentach muzycznych przechodzi prawdziwą rewolucję. Tradycyjne przekonanie o częstotliwości 1:10,000 to już przeszłość – współczesne badania pokazują, że słuch absolutny występuje u około 1% populacji ogólnej, a wśród dzieci w szkołach muzycznych nawet u 4-18% uczniów, zależnie od metodologii badania.

Szczególnie fascynujące są różnice kulturowe. Dzieci mówiące językami tonalnymi (mandaryński, kantoński, wietnamski) mają 9 razy wyższą prawdopodobieństwo posiadania słuchu absolutnego. W japońskich konsermatoriach nawet 70% studentów wykazuje tę umiejętność, podczas gdy wśród europejskich muzyków to tylko 4%.

Przełomowe badanie z 2025 roku zmieniło wszystko co wiedzieliśmy o możliwości nauki słuchu absolutnego. Naukowcy z Uniwersytetu Surrey udowodnili, że dorośli po intensywnym 8-tygodniowym treningu zwiększali dokładność rozpoznawania dźwięków o 128%. Dwóch uczestników osiągnęło poziom 89% i 78% dokładności – wyniki porównywalne z osobami urodzonymi z tym talentem!

Neurobiologia słuchu absolutnego również kryje tajemnice. Osoby ze słuchem absolutnym mają zwiększoną aktywność w lewym górnym płacie skroniowym i silniejsze połączenia między korą słuchową a płatem czołowym. Co ciekawe, 20% osób ze słuchem absolutnym ma również synestezję – zdolność kojarzenia dźwięków z kolorami czy kształtami.

Jak rozpoznać rzadki talent u swojego dziecka?

Pierwsze sygnały słuchu absolutnego możesz zauważyć już u 18-24 miesięcznego malucha. Oto konkretne zachowania, na które warto zwrócić uwagę:

U dzieci 2-4 lat:

• Maluch automatycznie śpiewa ulubione piosenki w dokładnie tej samej tonacji, co oryginał
• Reaguje dyskomfortem na rozstrojone instrumenty lub muzykę w „złej” tonacji
• Potrafi znaleźć konkretną nutę na pianinie za pierwszym razem bez wahania
• Pamięta absolutną wysokość dźwięków z piosenek nawet po kilku dniach
• Zauważa gdy muzyka brzmi „inaczej” po transponowaniu do innej tonacji

U dzieci 4-6 lat:

• Po nauczeniu nazw nut bez trudu je rozpoznaje i nazywa
• Potrafi wskazać, że instrument jest rozstrojony, precyzyjnie lokalizując problem
• Ma problemy z dopasowaniem się do śpiewania w grupie, gdy inni śpiewają w złej tonacji
• Wykazuje dyskomfort przy nieprecyzyjnym intonowaniu innych osób

Inne rzadkie talenty muzyczne to:

• Synestezja muzyczna – dziecko opisuje, jakie kolory „ma” określona muzyka
• Fotografia muzyczna – odtwarzanie złożonych utworów po jednorazowym wysłuchaniu
• Ultraczuły słuch timbrowy – rozpoznawanie najsubtelniejszych różnic brzmieniowych instrumentów
• Emocjonalna interpretacja – niezwykła wrażliwość na nastroje i emocje w muzyce

Proste testy domowe dla małych muzyków

Nie musisz być ekspertem, by przeprowadzić podstawowe testy w domu. Najlepszy okres na testowanie to 2-4 lata, gdy dziecko ma już podstawowe umiejętności komunikacyjne, ale jego mózg pozostaje w okresie krytycznej plastyczności.

Test podstawowy dla 2-4 latka:

1. Zagraj pojedynczą nutę na pianinie (np. C)
2. Odejdź na 5-10 minut, zrób coś innego z dzieckiem
3. Wróć i poproś: „Znajdź ten sam dźwięk co wcześniej”
4. Jeśli dziecko trafia bez wahania kilka razy z rzędu – to bardzo mocny sygnał!

Zabawa z „naklejkowymi nutami”: Oznacz klawisze kolorowymi naklejkami lub obrazkami zwierząt – każda nuta ma swój symbol. Graj nuty w losowej kolejności i obserwuj, czy dziecko konsekwentnie wybiera te same symbole dla tych samych dźwięków.

Test transpozycji: Śpiewaj ulubioną piosenkę dziecka w różnych tonacjach. Dziecko ze słuchem absolutnym zauważy, że „coś jest nie tak” i może reagować zaniepokojeniem lub poprawianiem cię.

Aplikacje pomocne w testowaniu:

• Perfect Pitch Test (dla dzieci 4+)
• TonedEar (proste ćwiczenia słuchowe)
• Simply Piano (rozpoznawanie dźwięków)

Ważne: Różnica między słuchem absolutnym a względnym jest kluczowa. Słuch absolutny rozpoznaje konkretne nuty bez punktu odniesienia, jak rozpoznawanie kolorów. Słuch względny identyfikuje odległości między dźwiękami – jest bardziej powszechny i równie wartościowy muzycznie!

Jak rozwijać talent bez stresowania dziecka

Największy błąd rodziców to forsowanie nauki kosztem radości z muzyki. Pamiętaj: 15-20 minut zabawy dziennie to optymalne dawkowanie dla małego dziecka. Muzyka ma być źródłem szczęścia, nie stresu!

Najlepsze metody rozwoju talentów:

Metoda Suzuki – idealna dla 2-3 latków:

• Nauka przez słuchanie i naśladownictwo (jak uczenie się mowy)
• Rodzice jako aktywni partnerzy w procesie
• Pozytywne emocje jako fundament wszystkiego

Podejście wielozmysłowe:

• Łączenie dźwięków z obrazami, kolorami, ruchami
• Wysokie dźwięki = skakanie, niskie = przykucanie
• Kolorowe dzwonki, cymbałki, keyboard z etykietami

Środowisko domowe sprzyjające rozwojowi:

• Codzienne słuchanie różnorodnej muzyki wysokiej jakości
• Instrumenty łatwo dostępne do spontanicznych eksperymentów
• Śpiewanie podczas codziennych czynności (gotowanie, kąpiel)
• Chwalenie za próby, nie za doskonałość

Czerwone lampki – kiedy udać się do specjalisty:

• Dziecko wykazuje wyraźne oznaki słuchu absolutnego przed 4. rokiem życia
• Zauważasz niezwykłe predyspozycje muzyczne wymagające profesjonalnego rozwoju
• Maluch sam prosi o naukę gry na instrumencie
• Najlepszy okres na profesjonalną ocenę: 3-4 lata

Wielcy muzycy ze słuchem absolutnym – inspirujące historie

Wolfgang Amadeus Mozart pozostaje najsłynniejszym przykładem wczesnego geniuszu muzycznego. Jego słuch absolutny był udokumentowany już w wieku 7 lat – potrafił przepisać złożone utwory po jednorazowym wysłuchaniu. Kluczem był jego ojciec Leopold, muzyk, który rozpoczął edukację syna bardzo wcześnie i z ogromną miłością.

Ella Fitzgerald, „Pierwsza Dama Jazzu”, swoją niezwykłą precyzję intonacyjną w improwizacjach zawdzięczała słuchowi absolutnemu. Co fascynujące – nie miała formalnego wykształcenia muzycznego, ale jej naturalny talent został właściwie pokierowany.

Charlie Puth, współczesny artysta, opowiada jak był prześladowany w szkole z powodu swojego słuchu absolutnego. Potrafił rozpoznać każdy dźwięk w otoczeniu, od klaksonu samochodu po brzęczenie lodówki. Dziś wykorzystuje ten dar do tworzenia hitów!

Camille Saint-Saëns był pierwszym kompozytorem, u którego oficjalnie zapisano posiadanie słuchu absolutnego. Rozpoczął naukę pianina w wieku 3 lat i już w dzieciństwie zadziwiał nauczycieli swoimi umiejętnościami.

Wzorzec sukcesu:

• Wczesne rozpoczęcie nauki (2-4 lata) ✅
• Muzyczne środowisko domowe z zaangażowanymi rodzicami ✅
• Codzienne słuchanie muzyki klasycznej wysokiej jakości ✅
• Pozytywne skojarzenia z muzyką przez całe dzieciństwo ✅

Mity, które szkodzą rozwojowi dziecka

MIT 1: „Bez słuchu absolutnego nie zostaniesz muzykiem”
PRAWDA: Większość wielkich muzyków nie miała słuchu absolutnego! Robert Schumann, Richard Wagner czy Louis Armstrong osiągnęli szczyt bez tego talentu. Muzykalność, kreatywność i ciężka praca są o wiele ważniejsze.

MIT 2: „Słuch absolutny = gwarancja sukcesu”
PRAWDA: Posiadanie słuchu absolutnego nie przewiduje sukcesu muzycznego. Może nawet przeszkadzać – transpozycje brzmią „źle”, co utrudnia pracę z innymi muzykami.

MIT 3: „To jest zdolność wszystko albo nic”
PRAWDA: Słuch absolutny występuje w różnych stopniach. Niektórzy rozpoznają tylko wybrane nuty, inni potrzebują konkretnego instrumentu. Nawet częściowe umiejętności są cenne!

MIT 4: „Dorośli nie mogą się nauczyć”
PRAWDA: Badania z 2025 roku obaliły ten mit! Dorośli przy intensywnym treningu mogą osiągnąć poziom porównywalny z „naturalnymi absolutami”.

MIT 5: „To są geny azjatyckie”
PRAWDA: To języki tonalne i kultura, nie geny! Dzieci azjatyckie wychowane w Kanadzie nie różnią się od kanadyjskich dzieci.

Co robić gdy dziecko nie ma słuchu absolutnego?

To zupełnie normalne i nie oznacza braku talentu! Słuch absolutny to tylko jedna z wielu muzycznych umiejętności, a większość zawodowych muzyków go nie posiada.

Słuch względny jest równie cenny i można go rozwijać w każdym wieku. Dziecko ze słuchem względnym świetnie:

• Rozpoznaje melodie i harmonie
• Śpiewa w grupie bez problemów
• Improwizuje i komponuje używając relacji między dźwiękami
• Adaptuje się do różnych tonacji i stylów muzycznych

Inne talenty muzyczne do rozwijania:

• Poczucie rytmu – podstawa wszystkich stylów muzycznych
• Ekspresja emocjonalna – komunikowanie uczuć przez muzykę
• Kreatywność kompozytorska – tworzenie własnych melodii
• Interpretacja – nadawanie osobistego charakteru wykonywanym utworom

Pamiętaj: Największy talent muzyczny to pasja i radość z muzyki. Dziecko, które kocha śpiewać czy grać, ma najlepsze podstawy do muzycznego rozwoju, niezależnie od genetycznych predyspozycji!

Najważniejsze przesłanie: Każde dziecko ma w sobie muzyczność czekającą na odkrycie. Słuch absolutny to fascynujący dar, ale nie warunek szczęścia muzycznego. Twoją rolą jako rodzica jest stworzenie środowiska pełnego radości z muzyki, a nie pościg za ideałem perfekcji. Czy twoje dziecko zostanie następnym Mozartem, czy po prostu będzie śpiewać pod prysznicem – oba scenariusze są równie piękne!

ŹRÓDŁA I LITERATURA NAUKOWA:

Badania naukowe:

1. PubMed Central (PMC)
   • Music Proficiency and Quantification of Absolute Pitch: A Large-Scale Study among Brazilian Musicians
   • Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5061754/
2. Neuroscience News
   • Perfect Pitch Can Be Learned: Study Challenges Long-Held Beliefs
   • Link: https://neurosciencenews.com/perfect-pitch-auditory-learning-28417/
3. Sage Journals
   • Absolute pitch: Myths, evidence and relevance to music education and performance
   • Link: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0305735619856098
4. University of Chicago
   • Perfect pitch, explained
   • Link: https://news.uchicago.edu/explainer/what-is-perfect-pitch
5. NCBI Research
   • Enhanced functional networks in absolute pitch
   • Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3666350/
6. CBC Radio – najnowsze badania 2025
   • Perfect pitch can be learned, says researcher. But only if you practice perfectly
   • Link: https://www.cbc.ca/radio/thecurrent/learning-perfect-pitch-is-possible-1.7494249

Artykuł Rzadki talent muzyczny u dzieci – słuch absolutny pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Ta starannie dobrana kolekcja zawiera najpiękniejsze, spokojne kompozycje wielkich mistrzów – od czułych melodii Mozarta, przez liryczne nokturny Chopina, po subtelne impresje Debussy’ego. Wszystkie utwory zostały wybrane tak, aby nie tylko nie przeszkadzać w porannej rozmowie, ale wręcz ją wspierać, tworząc ciepłą, harmonijną atmosferę domowego ogniska.

Playlista ma za zadanie pokazać rodzicom, jak naturalnie można wpleść muzykę klasyczną w codzienne rytuały rodzinne. To doskonały sposób na rozpoczęcie dnia z pięknem, wprowadzenie dzieci w świat muzyki poważnej w najbardziej naturalny sposób oraz stworzenie pozytywnych skojarzeń z klasyczną muzyką już od najmłodszych lat. Niech wasze poranki staną się muzyczne!

Artykuł Playlista – Klasyka poranków pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Czy pamiętacie swoje dziecięce marzenia? A gdyby jedno z nich, podjęte świadomie w wieku zaledwie 10 lat, stało się przepustką do świata największych scen operowych? Brzmi jak bajka, ale to prawdziwa historia Michała Znanieckiego, światowej sławy reżysera, który już jako dziecko wiedział, że jego miejsce jest za kulisami, a niekoniecznie na scenie. Jego droga nie była jednak usłana różami – od dorastania pod „drabiną strażaka” w Teatrze Kwadrat, przez nieudaną próbę zostania klaunem, po fascynację mandoliną zaszczepioną przez… nauczyciela matematyki.

To opowieść o niezwykłej determinacji, która kazała mu rzucić studia w Polsce, by zdobyć wymarzony fach we Włoszech, uczyć się od Umberto Eco i Giorgio Strehlera, a nawet użyć fortelu, by dostać się na egzaminy do prestiżowego Teatro Piccolo. Jak ta młodzieńcza odwaga i pasja przełożyły się na debiut w La Scali w wieku 24 lat i późniejszą karierę? I co ważniejsze dla nas, rodziców i pasjonatów edukacji – jak dziś wykorzystuje swoje doświadczenie, by zarażać miłością do muzyki i teatru kolejne pokolenia, pokazując, że aktywny udział w tworzeniu sztuki jest kluczem do jej zrozumienia?

Zapraszamy do inspirującej rozmowy Mateusza Stachury z Michałem Znanieckim – człowiekiem, który udowadnia, że z pasją i odwagą można sięgnąć gwiazd, a potem pomóc sięgnąć po nie innym.

Mateusz Stachura: Dziękuję, że zgodził się Pan na tę rozmowę. Chciałbym porozmawiać z Panem o czymś nieco innym – o dzieciństwie, pasji, o tym, skąd wzięło się u Pana zainteresowanie reżyserią i muzyką klasyczną.

Michał Znaniecki: Zacznijmy od bardzo ważnej kwestii – ludzie myślą, że dzieci artystów mają stały kontakt ze sztuką. Rzeczywistość jest inna. Ja nie miałem matki w domu, bo była na planie filmowym, na próbach albo na spektaklu. Nie miałem ojca, bo był w telewizji, na montażu albo jeździł z kamerą. Rodzicom, którzy uprawiają sztukę, trudno znaleźć czas dla dzieci – pracują praktycznie 20 godzin dziennie.

Jako dzieci artystów spotykaliśmy głównie ciekawych ludzi przed i po premierach, którzy mogli opowiadać nam o sztuce. Pamiętam, jak Jan Kobuszewski opowiadał o jakimś spektaklu, a ja wtedy powiedziałem: „to jest teatr”. To przeraziło wszystkich w domu, że połknąłem artystycznego bakcyla. Była panika, że nie zostanę inżynierem.

Mateusz Stachura: A zdarzało się, że rodzice zabierali Pana do teatru?

Michał Znaniecki: Wychowałem się pod drabiną strażaka w Teatrze Kwadrat. Na pewnym etapie życia, gdy miałem około 10 lat, zdecydowałem, że będę reżyserem. Wcześniej chciałem być klaunem i próbowałem dostać się do szkoły cyrkowej w Julinku, ale ponieważ miałem skoliozę, nie mogłem zostać akrobatą. Wtedy postanowiłem zostać reżyserem, choć był to zawód, przed którym rodzice mnie ostrzegali. Wiedzieli, jak jest trudny, ile kosztuje wysiłku, szczególnie psychicznego.

Jeśli chodzi o muzykę, moje pierwsze doświadczenia to był nauczyciel matematyki w szkole, który okazał się pasjonatem mandoliny. Zbudował zespół z dzieci 7-10 lat i zrobił z nami objazd po Polsce. Graliśmy koncertowo na mandolinach. To pokazuje, że dom niewiele może pomóc – trzeba spotkać odpowiednich ludzi w odpowiednim miejscu i czasie swojego dzieciństwa.

Po mandolinie przyszła kolej na gitarę, choć bez tak wielkich sukcesów. Mandolina została ze mną jako mój instrument i przez nią odbieram świat muzyki.

Mateusz Stachura: Jest to ciekawe, że już w wieku 10 lat wiedział Pan, że reżyseria to jest to.

Michał Znaniecki: To było dość bolesne, bo przestałem grać księcia w „Królewnie Śnieżce” i powiedziałem, że wolę ją wyreżyserować. Zazwyczaj dzieci występują po to, by się pokazać, zaistnieć. Jednak gdy ja występowałem, bolał mnie brzuch. Wygrywałem konkursy poezji, ale kosztowało mnie to tyle nerwów, że wiedziałem, iż bycie za kulisami będzie dla mnie zdrowsze. W tym wspierali mnie rodzice, że nie trzeba być widocznym, żeby być kreatywnym. I to mi zostało.

Mateusz Stachura: Wydaje się Pan być bardzo zdeterminowanym człowiekiem już od dzieciństwa.

Michał Znaniecki: To częściowo zasługa rodziców, a może jeszcze bardziej babć. Od dziecka wpajano mi, że w życiu trzeba nauczyć się wybierać. Kiedy potrafisz wybrać, jesteś w stanie coś rozwinąć, urosnąć, wzbogacić. Dotyczyło to nawet najmniejszych wyborów dnia codziennego – czy jeść spaghetti, czy ziemniaki.

Zawsze uczyłem się podejmować decyzje i brać za nie odpowiedzialność, nawet bolesną. W wieku 7 lat jeździłem po mieście, wsiadałem w autobus i jechałem do pętli, żeby poznać miasto. Wiedziałem, że gdy wrócę spóźniony 4 czy 8 godzin do domu, poniosę konsekwencje. To mnie nauczyło wybierać i decydować – kim będę, co robię, zarówno na przyjęciach rodzinnych, jak i w życiu.

Mateusz Stachura: A jak to się stało, że zaczął Pan studia w Bolonii pod kierunkiem takich znakomitości jak Umberto Eco czy w Teatro Piccolo w Mediolanie z Giorgio Strehlerem?

Michał Znaniecki: Wiedziałem, że chcę jak najszybciej skończyć reżyserię. W tamtych czasach była ona kierunkiem podyplomowym. Do Leningradu nie mogłem pojechać, bo nie piłem alkoholu i miałem alergię, a tam relacje międzyludzkie zaczynały się właśnie od alkoholu. Niemieckiego nie znałem, więc niemieckie szkoły teatralne też odpadały. Zacząłem więc w warszawskim PWST, ale po roku stwierdziłem, że tracę czas. Czekanie czterech lat, zanim będę mógł zdawać na reżyserię, wydawało mi się stratą czasu.

Postanowiłem pojechać na najstarszy uniwersytet Europy, czyli do Bolonii. Stało się to dzięki spotkaniu z Andrzejem Wajdą, który akurat wtedy dostał tam doktorat honoris causa. Na uczelni był wydział DAMS (Discipline delle Arti, della Musica e dello Spettacolo) łączący teorię z praktyką. Na pierwszych zajęciach z semantyki okazało się, że moim wykładowcą jest Umberto Eco, autor „Imienia róży”, które właśnie stało się hitem. Byłem pierwszym w kolejce i usiadłem w pierwszej ławce. Podczas zajęć coś zaiskrzyło. Zostałem wybrany jego asystentem i miałem nawet propozycję stypendium na napisanie wspólnej książki naukowej.

Zrezygnowałem jednak, ponieważ dostałem się do Teatro Piccolo w Mediolanie na wymarzony kierunek reżyserii. Pojechałem tam początkowo tylko oglądać egzaminy wstępne. Widząc poziom, wstałem i zapytałem, czy mogę spróbować zdać. Powiedzieli, że nie, bo nie byłem zapisany, więc użyłem fortelu. Usiadłem na scenie i powiedziałem, że nie ruszę się, dopóki nie zrobią mi egzaminu. Zdałem.

Co ciekawe, Strehlerowy spektakl „Sługa dwóch panów” widziałem już jako 8-letnie dziecko, w 1977 roku, na jakimś festiwalu teatralnym. Pamiętam, że wtedy pomyślałem: „chcę robić taki teatr”. Podobnie było z La Scalą. Jako 15-latek pojechałem na wycieczkę szkolną i wszedłem do loży La Scali wbrew zakazowi, bo trwała próba. Przekonałem panią, by mnie wpuściła, mówiąc: „Ja tu wrócę. Muszę to ogarnąć”. Wtedy postanowiłem, jaki będzie kierunek – opera.

Mateusz Stachura: A propos La Scali, zadebiutował Pan tam jako reżyser w wieku 24 lat. Wymagało to ogromnej odwagi i determinacji.

Michał Znaniecki: To było czyste szczęście. Gdy reżyserowałem mój dyplom, tego samego dnia skasowano dyplom Wydziału Aktorskiego. Goście, którzy przyszli na tamten pokaz, postanowili obejrzeć także mój egzamin. Chcieliśmy go odwołać, bo był to ostatni spektakl dnia i prawie nikt nie przyszedł. Ostatecznie zagraliśmy dla trzech panów — jeden był dyrektorem La Scali, drugi moim przyszłym agentem, a trzeci dyrektorem Philadelphia Orchestra dziesięć lat później.

Od tego momentu zaczęła się moja przygoda z La Scalą. Pracowałem tam jako bileter, miałem dostęp do prób, do reżyserów, do największych artystów. Mój pierwszy dzień w La Scali to było wygwizdanie Pavarottiego, którego potem zbierałem do kupy w garderobie. Nie bałem się pytać artystów, dlaczego tam są, czym jest dla nich pasja, jak uprawiają sztukę.

Po dyplomie dostałem propozycję realizacji spektaklu w La Scali, bo widzieli, że potrafię robić dobre rzeczy bez pieniędzy, słucham muzyki i mam do niej podejście. Dali mi największych śpiewaków. To była rocznica Monteverdiego, więc wokół jego premiery miały być mniejsze spektakle wprowadzające. Stwierdzili, że mogą zaryzykować ze studentem.

Ale takie wczesne sukcesy mają swoją cenę. Bardzo szybko pojawił się kryzys. Przestałem być cudownym dzieckiem, a byłem postrzegany jako „za młody” reżyser. Postarzałem się więc sztucznie, posiwiałem włosy, zakładałem zerówki i okulary, żeby wyglądać poważniej. Pracowałem z ludźmi znacznie starszymi ode mnie, którzy wiedzieli więcej o operze. Nawet osoby z chóru patrzyły na mnie z rezerwą: „co ten chłopaczek tutaj chce?”.

Kolejnym wyzwaniem był fakt, że po pracy w największych teatrach, mniejsze placówki bały się mnie zatrudniać, myśląc, że jestem rozpuszczony dużymi budżetami. Na szczęście trafiłem kolejne wielkie produkcje w amfiteatrach we Włoszech, z milionowymi budżetami. Ja chciałem tam zrobić spektakle za 100 złotych, ale oni koniecznie musieli wydać miliony, bo taki mieli budżet. To były fascynujące, ale i ryzykowne doświadczenia.

Taka wewnętrzna determinacja była jednak bardzo mocna. Jeśli ktoś mówił mi, że nie mogę pracować w teatrze, to od razu płakałem. Z automatu. To chyba jedyna rzecz, którą autentycznie kocham. Mógłbym robić wszystko, ale tylko teatr i opera dają mi prawdziwą satysfakcję.

Mateusz Stachura: Chciałbym teraz przejść do pańskiej pracy z dziećmi. W 2009 roku założył Pan fundację zajmującą się edukacją muzyczną. Co Pana do tego zainspirowało?

Michał Znaniecki: To był czas, gdy wycofano naukę muzyki ze szkół, co uważam za ogromny błąd. Pomyślałem wtedy, co zrobić, by dzieci nadal miały kontakt z muzyką, i to nie tylko okazjonalny, jak podczas poranków muzycznych. Współczesne dzieci należą do nowych pokoleń — Y, X, Z. My, boomersi, słuchaliśmy ludzi i słów. Nowe generacje muszą wszystko przeżyć, mieć własne doświadczenia.

Moja fundacja powstała właśnie po to, by dzieci mogły nie tylko słuchać i oglądać, ale aktywnie uczestniczyć w procesie tworzenia. Najtrudniejsze w naszej pracy było to, że potrzebowaliśmy czasu, aby dzieci w różnym wieku mogły uczestniczyć w budowaniu opery. Na przykład siedmioletnie dzieci pracujące nad operą włoską, najpierw poznawały postaci i rysowały ich portrety. Potem spotykały śpiewaków, którzy mieli wykonywać te role. Następnie spotykały charakteryzatorów i kostiumografów i malowały portrety postaci w kostiumach.

W czasie spektaklu, gdy pojawiała się dana postać, dzieci wstawały ze swoimi pracami. Dzięki temu wchodziły w świat opery zupełnie inną drogą. Nie każdy może śpiewać, ale każdy może w jakiś sposób uczestniczyć w tworzeniu sztuki – malując, robiąc rekwizyty czy dekoracje.

Nigdy nie robiłem redukcji oper dla dzieci. Zawsze była to pełna opera, bez jakichkolwiek skrótów. Uczyłem dzieci innego postrzegania czasu, pokazując, że co 15 minut, bo tyle trwa koncentracja dziecka, musi pojawić się coś atrakcyjnego na scenie, inaczej dziecko pójdzie do toalety. Sam jak byłem nastolatkiem wychodziłem z opery po pierwszym akcie z nudów. Dlatego zostałem reżyserem operowym, żeby nikt się nie nudził.

Mateusz Stachura: Niedawno pracował Pan z młodymi uchodźcami z Ukrainy. Jak wygląda praca z dziećmi, które muszą przeleczyć traumę wojny?

Michał Znaniecki: To jest pewna forma terapii, choć sam nie jestem terapeutą. Uważam, że muzyka i teatr potrafią nazwać rzeczy, których w prawdziwym życiu boimy się nazwać. Taka jest właśnie funkcja sztuki — przepracowanie traumy, które u terapeuty trwałoby latami.

W naszej pracy z ukraińskimi dziećmi wykorzystywaliśmy na przykład „Zaporożca za Dunajem”, który opowiada o wygnaniu z własnego kraju podczas wojny. Historia opowiadana jest w innym kostiumie, przez inne postaci, ale treść jest bardzo podobna do ich doświadczeń. Dzieci opowiadały własne historie słowami autorów, nie swoimi. Nie płakały, nie rozumiały, że to jest o nich. Dopiero na premierze, widząc reakcję publiczności, zdawały sobie sprawę, że to ich dotyczy.

Projekt w Ossie, w którym uczestniczyło 800 ukraińskich dzieci-sierot, które straciły nie tylko rodziców, ale też swoje miejsce zamieszkania pokazał, jak sztuka może pomóc w radzeniu sobie z traumą. Dzieci, które nie mogły się między sobą porozumieć, bo każde mówiło innym dialektem ukraińskim, nagle mogły wspólnie śpiewać, tańczyć, robić akrobacje. Sztuka stała się płaszczyzną porozumienia.

To pokazało im, że bycie poza domem może być bezpieczne. Jeśli mogę się porozumieć z innymi przez taniec czy śpiew, to mogę też nawiązać kontakt z nowymi osobami, które spotykam w Polsce, Niemczech czy Norwegii.

Podobne doświadczenia mieliśmy w pracy z więźniami. Zrealizowaliśmy projekty na bardzo trudne tematy. Oni początkowo nie rozumieli, że to jest o nich, choć opowiadaliśmy historię żołnierza, który stracił duszę, serce, wartości i spotyka diabła. Dopiero na premierze rozumieli, że mówią o sobie- więzień, który spędził 15 lat w więzieniu zadaje sobie pytanie: „Czy mogę być jeszcze taki, jak przed spotkaniem z diabłem? Czy mogę wrócić do niewinności po tym, co przeżywam?” To były niesamowite doświadczenia.

Mateusz Stachura: Dużo mówiliśmy o edukacji muzycznej dzieci w Polsce. Czy dostrzega Pan różnice między edukacją muzyczną w Polsce a za granicą?

Michał Znaniecki: Różnica między szkołami europejskimi nie jest tak widoczna, ale między kulturami europejskimi – zdecydowanie tak. W Polsce brakuje tradycji spontanicznego śpiewania. Śpiewamy kolędy z trudem, często zażenowani. Może dziecko gra czasem na instrumencie, ale to zwykle jednorazowe wydarzenie w roku. Natomiast w Chorwacji ludzie spotykają się w grupach i po prostu śpiewają. To buduje tożsamość narodową i społeczne przyzwolenie na grupową kreatywność. Podobnie jest w Bułgarii, w Grecji dochodzi taniec a we Włoszech nawet gospodarz wiejski potrafi zaśpiewać arię operową.

Krajem, który naprawdę mnie zaskoczył inwestycją w edukację muzyczną dzieci, są Chiny. Zostałem tam zaproszony jako jeden z dziesięciu najbardziej kreatywnych ludzi Europy na trzymiesięczny pobyt, podczas którego codziennie odwiedzaliśmy inną szkołę muzyczną – od poziomu pięciolatków po studia. Tam zobaczyłem niesamowite inwestycje. Szkoła pierwszego stopnia ma 68 fortepianów Steinway w małych bunkrach pod ziemią, całkowicie odizolowanych. Dziecko wsiada do meleksa, wpisuje numer swojej sali i jest przewożone do swojego bunkra, gdzie ćwiczy na wysokiej klasy instrumencie.

Każda szkoła muzyczna w Chinach, czy to podstawowa czy średnia, ma dwie sale koncertowe na 4000 osób, a uczniowie występują tam codziennie. To czego brakuje u nas – konfrontacji z publicznością. W Polsce możemy przygotować się sami dla profesora, ale dopiero wyjście przed słuchaczy pokazuje prawdziwą wartość naszej pracy. W Chinach uczniowie mają tę szansę codziennie.
U nas brakuje sal, bijemy się o każde pomieszczenie z fortepianem. Szkoły muzyczne powstają, ale stają się coraz bardziej elitarne. Moja fundacja próbowała rozwiązać ten problem inaczej – angażując nauczycieli, którzy nie znają się na muzyce, ale potrafią aktywnie przygotować dzieci. Pracowaliśmy z nauczycielami geografii, matematyki, fizyki, którzy przygotowywali dzieci do „Rigoletta” czy „Cyrulika sewilskiego”. Dzięki temu w jednym mieście 2000 dzieci mogło zobaczyć spektakl i aktywnie w nim uczestniczyć.

We Włoszech robiliśmy podobne projekty nawet w halach sportowych dla 20 000 dzieci ze wszystkich szkół w regionie. Dzieci tego potrzebują, a my nie musimy mieć wysoko wykwalifikowanej kadry, żeby rozbudzić ich pasję. Ciągle słyszymy, że nie ma kto uczyć muzyki, ale mamy przecież wielu bezrobotnych muzyków czy emerytowanych artystów. Moglibyśmy stworzyć wyjątkowy system edukacji muzycznej w Europie, gdybyśmy tylko lepiej wykorzystali te zasoby.

Mateusz Stachura: Jakie ma Pan rady dla rodziców, którzy chcą uwrażliwić swoje dzieci na muzykę w dzisiejszym świecie przebodźcowanym technologią?

Michał Znaniecki: Trzeba zacząć od tego, co mamy a mamy telefony, do których dzieci są przywiązane. Zamiast zabierać telefon, wykorzystajmy go. Na początku naszych projektów z „Księgami czarodziejskich fletów” zaczynaliśmy od QR-kodów nie dlatego, że to był jakiś marketingowy pomysł, ale żeby dzieci nie wstydziły się używać telefonu. Chciałem, żeby mama mogła powiedzieć: „Tu się przyda ten telefon”, zamiast nakazywać jego odłożenie, co robią nauczyciele.

Można znaleźć aplikacje, które pokazują, jak dyrygować orkiestrą i jak jest zbudowana ( Orkiestrownik) . To zaledwie 5 minut dziennie, ale może zrobić różnicę. Znam dzieci, które zainteresowały się takimi aplikacjami – jedna dziś studiuje dyrygenturę, a drugi jest w Royal Ballet w Kopenhadze, bo korzystał z aplikacji pokazującej, jak się skacze na puentach.

Najważniejsze, by dziecko w czymś aktywnie uczestniczyło, a nie tylko oglądało czy słuchało. Samo opowiadanie: „to jest piękna muzyka” nie wystarczy. Dziecko musi doświadczyć, poczuć, dotknąć, spróbować. W ten sposób budujemy prawdziwą pasję i zamiłowanie do sztuki.

Mateusz Stachura: Dziękuję za te cenne wskazówki i inspirujący wywiad.

Michał Znaniecki: Dziękuję również.

Artykuł Od marzeń dziecka do La Scali: niezwykła podróż Michała Znanieckiego, światowej sławy reżysera operowego pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Artykuł Muzyczna kolorowanka VI cz. pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Artykuł Playlista na Dzien Św.Patryka pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Artykuł Klasyka malucha – Playlista 2 „Muzyka z gier” pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Z ogromną radością i wzruszeniem przedstawiam Państwu wyjątkową artystkę, a przede wszystkim wspaniałego człowieka – Weronikę Bochat. Nasze drogi połączyły się dwa lata temu przy projekcie „Broadway Dance Club” w Operze i Filharmonii Podlaskiej, i od tamtej chwili każde muzyczne spotkanie z Weroniką jest świadectwem tego, jak wielka wrażliwość i talent mogą iść w parze z niezwykłą skromnością i ciepłem.

Choć dziś znana jest szerokiej publiczności jako polski głos Vaiany z bajki „Vaiana: skarb oceanu” w animacji Disneya, to dla nas jest przede wszystkim artystką, która każdą rolę, każdy występ, każdą piosenkę wypełnia autentycznością i sercem. Od pierwszych prób urzekała nas nie tylko swoim niesamowitym głosem, ale też niezwykłą umiejętnością tworzenia wokół siebie atmosfery radości i wzajemnego wsparcia. Jej interpretacje takich utworów jak „Don’t you worry about a thing” czy „Freedom” na zawsze pozostaną w pamięci białostockiej publiczności jako momenty prawdziwej muzycznej magii.

W tym szczerym i poruszającym wywiadzie Weronika dzieli się nie tylko swoją artystyczną drogą – od występów w zespole „Guzik z Pętelką”, przez role w Teatrze Muzycznym Roma, po współczesne dokonania – ale przede wszystkim otwiera przed nami swoje serce. Szczególnie wzruszające są jej opowieści o łączeniu pasji scenicznej z rolą Mamy i radość, z jaką mówi o wspólnym występie z córką Stefanią w najnowszej części „Vaiany”.

To rozmowa-świadectwo, że w świecie sztuki największą siłą jest prawda i miłość – do muzyki, do rodziny, do życia. Weronika udowadnia, że można pozostać sobą i jednocześnie sięgać gwiazd, a przy tym zarażać innych swoim entuzjazmem i pasją. Jestem głęboko wdzięczna, że mogłam obserwować, jak swoją autentycznością i talentem przemienia każdy projekt w coś wyjątkowego.

Magdalena Stachura: Jakie są Twoje pierwsze wspomnienia związane z muzyką? Czy już w dzieciństwie ktoś szczególnie inspirował Cię do śpiewania?

Weronika Bochat: Podobno zanim jeszcze zaczęłam mówić, już wydobywałam z siebie dźwięki przypominające frazy muzyczne. Rodzice mówią, że mają nawet jakieś nagrania z tamtych czasów. Ta pasja do śpiewu pojawiła się u mnie naprawdę bardzo wcześnie. Już w przedszkolu z wielką chęcią brałam udział w różnych przedstawieniach i występach artystycznych.

Pamiętam, że w zerówce pojechałam na swój pierwszy festiwal do Bydgoszczy. Tam dostałam propozycję uczęszczania na lekcje do pana Edwarda Chonchery. Prowadził mnie indywidualnie, ale też śpiewałam w jego zespole „Guzik z Pętelką”. To było super! Jeździłam na te lekcje raz albo dwa razy w tygodniu. Już w pierwszej klasie podstawówki byłam znana jako „ta dziewczynka, co śpiewa”. Na wszystkich apelach i szkolnych wydarzeniach wszyscy wiedzieli, że jeżdżę na różne festiwale. Ta pasja naprawdę mocno się we mnie rozwijała.

Jeśli chodzi o inspirację, wydaje mi się, że sam fakt, że miałam talent, mnie napędzał. Najważniejsze było wsparcie rodziców, którzy sumiennie wozili mnie na zajęcia i dzielili ze mną tę pasję.

Magdalena Stachura: Czy w Twojej rodzinie były tradycje muzyczne? Jaką rolę pełniła muzyka w Waszym domu?

Weronika Bochat: W sumie nie przypominam sobie, żeby w mojej rodzinie ktoś specjalnie udzielał się muzycznie, poza moim wujkiem chrzestnym Rafałem i jego żoną. Oni naprawdę pięknie śpiewają i muzykują. Ale tak ogólnie, to mój tata jest najbardziej otwarty na muzykę. Ma niesamowicie szerokie horyzonty – równie dobrze słucha muzyki klasycznej, etnicznej, musicalowej czy rockowej. Co więcej, potrafi z przyjemnością włączyć sobie hip-hopową płytę!

Moja mama też bardzo lubi muzykę, choć nie wskazałabym jednego ulubionego wykonawcy. Poświęciła się głównie wspieraniu mnie – jeździła ze mną na wszelkie festiwale i konkursy. Zawsze żartowałam, że byłam jej ulubioną wokalistką, bo słuchała mnie najczęściej – czasem wręcz była do tego „zmuszona” przez te wszystkie wyjazdy i występy. Ale naprawdę, jej wsparcie było bezcenne.

Magdalena Stachura: Jak wyglądała Twoja droga edukacyjna?

Weronika Bochat: Nie skończyłam szkoły muzycznej, głównie dlatego, że w moim mieście, Solcu Kujawskim, w latach 90. takiej szkoły po prostu nie było. Bardzo tego żałuję, szczególnie teraz, kiedy moje ścieżki zawodowe skierowały się w stronę spektakli muzycznych, teatrów i koncertów. Koledzy i koleżanki po szkołach muzycznych mają taką biegłość, której im trochę zazdroszczę – szybciej rozczytują nuty, lepiej rozumieją muzykę.

Ale mimo braku formalnej edukacji wiedziałam, że śpiew to moja droga. Jeździłam na mnóstwo warsztatów. Szczególnie ciepło wspominam te z Grażyną Łobaszewską, która dodała mi ogromnej wiary w siebie. Byłam wtedy bardzo oddana śpiewaniu, przebojowa, ale w środku dość skromna. Spotykałyśmy się na różnych festiwalach i zawsze czułam jej wsparcie – jestem jej za to wdzięczna do dziś.

Pracowałam też z Elżbietą Zapendowską, Piotrem Hajdukiem, Dariuszem Lewandowskim, Mateuszem Politem i Jerzym Łazewskim. Ten ostatni, świetny aktor i pedagog, zaszczepił we mnie dodatkowo pasję do technicznych aspektów mówienia.

Przełomem było spotkanie z ludźmi z Teatru Muzycznego Roma na warsztatach. To oni zaszczepili we mnie miłość do musicali. Pamiętam, jak na piętrowym łóżku udawałam, że gram w musicalu „Koty” – to było moje ogromne marzenie. W wieku trzynastu lat dostałam się do obsady „Akademii Pana Kleksa” w Romie i od czternastego roku życia zaczęłam tam pracować.

Wcześniej brałam udział w castingu do „Romea i Julii”. Byłam wtedy za młoda na rolę Julii, ale samo spotkanie z Januszem Stokłosą i Januszem Józefowiczem było niesamowite. Mimo że nie mogłam zagrać głównej roli, uczestniczyłam w warsztatach i to było dla mnie cenne doświadczenie.

Magdalena Stachura: Użyczyłaś głosu Vaianie. Jakie były największe wyzwania w pracy nad tą bohaterką?

Weronika Bochat: Idąc na casting, nie do końca wiedziałam, czego się spodziewać. Wiedziałam tylko, że to nowa bajka Disneya. Śpiewałyśmy fragment „Pół kroku stąd” i miałyśmy też fragment monologu Vaiany. Po długiej ciszy otrzymałam wiadomość, że będę „dziewczyną z Motu Nui”.

To była wyjątkowa chwila – spełnienie marzeń nie tylko dorosłej artystki, ale też tej małej dziewczynki, która zawsze marzyła o roli księżniczki Disneya. Szczególnie wzruszające jest dla mnie to, że przy „Vaiana 2” mogę dzielić tę przygodę z moją córką Stefanią, która gra moją młodszą siostrę w filmie.

Ogromną pomocą była praca z Wojtkiem Paszkowskim, któremu bardzo zaufałam. To on pierwszy zaprosił mnie do studia dubbingowego i otworzył przede mną te wrota. Niedawno skończyliśmy pracę nad „Vaiana 2”, krótko po jego śmierci, co ma dla mnie symboliczne znaczenie. Ważna była też praca z Agnieszką Tomicką, która otworzyła przede mną zupełnie inny świat śpiewania – świat, w którym jestem bardzo blisko siebie. To było szukanie swojej natury, zdejmowanie naleciałości i manier.

Magdalena Stachura: Jakie znaczenie ma dla Ciebie współpraca z Operą i Filharmonią Podlaską? Czy jest jakiś projekt realizowany w Białymstoku, który szczególnie zapadł Ci w pamięć?

Weronika Bochat: Współpracuję z Operą i Filharmonią Podlaską już od wielu, wielu lat. Przyjechałam tu po raz pierwszy współtworzyć „Upiora w operze” jako gościnna rola zespołowa. Dojeżdżałam wtedy z Warszawy, a że robiliśmy wcześniej tego „Upiora” w Teatrze Muzycznym Roma, to przyjechałam jako przedstawicielka starej ekipy. To było bardzo fajne doświadczenie, stworzyliśmy świetną ekipę, która wspólnie żyła w Białymstoku i zrobiła dobry spektakl.

Cztery lata temu przeprowadziłam się tu z rodziną – to rodzinne miasto mojego męża. Nie ukrywam, że to był trudny moment, bo byłam po urodzeniu córeczki Stefanii, która miała roczek. Małe dziecko, zmiana miejsca zamieszkania, jakieś perspektywy grania w Warszawie, a tu jednak czysta karta. I to właśnie opera była pierwszym miejscem, które wyszło z propozycją. Pierwszym przedstawicielem tego miejsca był Mateusz Stachura, który zadzwonił do mnie pytając, czy chciałabym wziąć udział w jego pomyśle – był to Broadway Dance Club. Oczywiście odpowiedziałam, że bardzo chętnie, i jak ruszyła ta współpraca, to nagle zaczęły się dziać inne rzeczy.

Zaczął się „Brzydki Kaczorek” Kuby Szydłowskiego, zrobiłam rolę Węgla w „Adonis ma gościa”, Marię Magdalenę w „Jesus Christ Superstar”, powstała też druga odsłona, bo to nie jest kontynuacja Broadway’a, ale „Life is a Cabaret”.

Jeśli chodzi o to, co wspominam najlepiej, to te dwa spektakle Mateusza są dla mnie szczególne – stawiają konkretne wymagania i wiążą się z dużą odpowiedzialnością, bo dostaję bardzo trudne, widowiskowe utwory, które wymagają prawdziwej pewności siebie. Jestem ogromnie wdzięczna za te zadania, bo po zaśpiewaniu takich piosenek jak „Don’t you worry about a thing” czy „Freedom”, a szczególnie dotknięcie repertuaru Arethy Franklin, czujesz, że masz w sobie prawdziwą moc, że dajesz radę, i w dodatku to się wszystkim podoba! To były naprawdę mocne momenty w tych koncertach i spektaklach – wspominam je bardzo ciepło, może nawet najcieplej ze wszystkiego, bo dały mi tyle pewności siebie, nie tylko jako artystce, ale też jako kobiecie.

Bardzo miło wspominam też te rzeczy bajkowe, choć początkowo podchodziłam do nich z dużym przymrużeniem oka. Myślałam sobie ‘dobra, zrobię szybkie zastępstwo, zagranie wrony w Adonisie to nic takiego’, a okazało się, że to bardzo sportowa rola, bardzo fizyczna i bardzo taneczna. Naprawdę miałam duże zdziwienie, gdy zobaczyłam, jak trzeba było siebie w to wszystko włożyć i jakoś poskładać. Były to piękne doświadczenia, podobnie jak rola Marii Magdaleny – takie momenty, które trudno porównywać, ale każdy z nich był na swój sposób wyjątkowy. To pokazuje, że czasem najmniej spodziewane role przynoszą największe artystyczne wyzwania i satysfakcję.

Magdalena Stachura: Którzy artyści lub gatunki miały największy wpływ na Twój rozwój artystyczny?

Weronika Bochat: Jestem bardzo bliska polskiej muzyce, od lat 60., 70., 80., 90. Szczególnie inspirowały mnie nagrania Polish Funk – Haliny Frąckowiak, Grażyny Łobaszewskiej, Czesława Niemena, Ewy Bem. To mój mąż wprowadził mnie w świat Polish Funk, nawet powstał wspaniały koncert pod kierownictwem muzycznym Tomasza Filipczaka. Z zagranicznych artystów inspirowałam się Whitney Houston, cenię głos Celine Dion, Michaela Jacksona, Arethy Franklin, Olety Adams. Lubię też Anię Dąbrowską. Inspirują mnie również muzycy, których spotykam na co dzień, jak na przykład saksofonista Kamil Skorupski.

Magdalena Stachura: Czy był jakiś szczególny moment w Twojej karierze, który uznajesz za przełomowy?

Weronika Bochat: Przełomowym momentem w mojej karierze był bez dwóch zdań moment, kiedy pojawił się film „Vaiana: Skarb Oceanu”. Bardzo wiele zawdzięczam temu, że zrobiłam tę postać bardzo rzetelnie i myślę, że bardzo dobrze, i bardzo wiele mi to dało.

Magdalena Stachura: Twój mąż, Gabriel Piotrowski, jest tancerzem. Jak wygląda Wasze życie, gdy oboje jesteście zaangażowani w artystyczne kariery?

Weronika Bochat: Nasza praca jest dość specyficzna, bo nie ma tu takiej równowagi jak w standardowym trybie życia – nie jest tak, że mąż pracuje w określonych godzinach, a ja jestem jakimś tam wolnym bytem. My oboje jesteśmy takimi wolnymi bytami artystycznymi i to jest bardzo fajne. Natomiast najfajniejsze jest to, kiedy udaje nam się zachować pewien rodzaj równowagi między sobą i w świecie.

Ja mam ogromną łatwość wpadania w wir pracy, potrafię być pracoholiczką. To są takie momenty, kiedy czuję się świetnie – jestem na scenie, mam bardzo wiele różnych artystycznych doznań, mam z tego konkretne korzyści, ale jednocześnie chcę być aktywną, uczestniczącą mamą. Czasem zdarza mi się nawet trochę ograniczać czas Gabrysia na jego działania, bo dużo pracuję, ale przez lata wypracowaliśmy sobie taki system.

Jesteśmy już ze sobą 10 lat, a wcześniej byliśmy przyjaciółmi, więc bardzo dobrze się znamy i – tak mi się wydaje – bardzo się lubimy. Mamy takie mocne połączenie właśnie dzięki rozmowom. Myślę, że teraz, gdy dzieci są już trochę starsze i my sami jesteśmy dojrzalsi, już trochę więcej wiemy i potrafimy te prace tak sobie układać, żeby było „w miarę porówno” – podkreślam „w miarę”!

Magdalena Stachura: Jak udaje Ci się łączyć intensywną karierę z życiem rodzinnym?

Weronika Bochat: Po prostu lubię spędzać czas z moimi dziećmi i lubię z nimi podróżować. Nawet jeżeli jest to podróż zawodowa, lubię, kiedy mają możliwość uczestnictwa, bo dzięki temu widzą, co robię i lepiej to rozumieją. Bo jednak na co dzień obracają się w środowisku innych dzieci, których rodzice – wydaje mi się – nie wszyscy mają taki tryb życia jak my.

Te życia innych dzieci są bardziej poukładane – nie chcę nazywać tego rutyną, ale uważam, że pewna rutyna jest dziecku potrzebna, a u nas czasem jej po prostu nie ma. Wydaje mi się jednak, że dobrze sobie radzimy z tą równowagą – jakoś szybko, nawet niewerbalnie odczuwamy, gdy coś się zaburza i potrafimy wrócić na właściwe tory.

Potrafimy ten czas tak rozdysponować, żeby nasze dzieci albo uczestniczyły w naszym życiu artystycznym – czyli jak wyjeżdżam na koncerty, to jeździmy razem – albo żeby od pewnych godzin już w ogóle nie pracować, tylko mieć dla nich czas. Jest to układanka, są to często puzzle, które mają 5000 elementów i trzeba nad nimi posiedzieć trochę dłużej, ale tak jak mówię – oboje z Gabrielem chcemy być rodzicami, którzy uczestniczą, którzy są i którzy widzą swoje dzieci. To jest dla nas ważne, żeby tę całą robotę jakoś ogarnąć.

Magdalena Stachura: Czy Twoje dzieci przejawiają talenty muzyczne? Czy myślisz, że mogłyby kiedyś pójść w Twoje ślady?

Weronika Bochat: Moje dzieci zdecydowanie są dziećmi, które muzykę kochają. Na pewno Stefania jest taką dziewczynką, która ma bardzo ładny głos, bardzo ładnie śpiewa. I z nią w ogóle jest związana taka dość duża historia dla mnie, bo jestem właśnie przed premierą filmu „Vaiana 2”, w której wydarzyło się coś wyjątkowego – oprócz tego, że ja gram Vaianę, to Stefania zagra moją młodszą siostrę, więc to jest totalny czad! I to jest umiejętność, którą ona nabywa już od jakiegoś czasu sama, bo wchodzi do studia dubbingowego już bez nas, tylko jest z realizatorką, realizatorem i reżyserką bądź reżyserem i nagrywa sama – to jest po prostu coś niesamowitego.

Myślę, że tę pasję artystyczną gdzieś tam w sobie ma, natomiast ja też tą pasją jej nie obarczam. Staram się tak samo entuzjastycznie wchodzić w tydzień, w którym akurat jest nastawiona na malowanie, czy na taniec, czy na to, żeby po prostu robić treningi, bo nasze dzieci bardzo lubią sport. Staram się z taką samą uwagą akceptować i przyjmować ich pasje muzyczne, śpiewanie czy cokolwiek innego, jak inne zainteresowania.

Na przykład ostatnio widzę, że strzałem w totalną dziesiątkę było to, że Stefka chodzi na basen. On nie jest kompletnie muzycznym basenem, tylko jest po prostu basenem, na którym uczy się pływać, a widzę, że daje jej to taką radość, że póki co nie wiem, czy cokolwiek innego z zajęć dodatkowych przebiło radość bycia na basenie. Więc jestem na pewno rodzicem, który widzi predyspozycje, na pewno będę to podbijać i dopingować, ale nie narzucam się i staram się cieszyć z każdej ich zajawki i w niej uczestniczyć.

Magdalena Stachura: Jakie widzisz korzyści z wczesnego kontaktu dzieci z muzyką? Jak wygląda to w Waszym domu?

Weronika Bochat: Powiem tak – robiłam spektakl „Next to Normal” będąc w zaawansowanej ciąży. „Next to Normal” jest takim musicalem, oprócz samej tematyki, bardzo specjalnym, bo mówi o chorobie dwubiegunowej afektywnej i to wszystko jest taką rockową, fajną, nie musicalową według mnie tak klasycznie postrzeganą muzyką – to jest po prostu rock. No i Stefka ten spektakl „robiła” ze mną, będąc jeszcze w moim brzuchu. Myślę, że nie bez przyczyny teraz bardzo chętnie słucha na przykład Linkin Park!

Oczywiście uważam, że kontakt dzieci z muzyką klasyczną, musicalem czy w ogóle jakąkolwiek muzyką ma duży wpływ na rozwój dziecka. Muzyka to jest kraina nieograniczonych możliwości, nieograniczonej wyobraźni, emocji i fajnie jest w tej ścieżce temu dziecku towarzyszyć i trzymać za rękę, kiedy nas potrzebuje.

Dlatego u nas w domu jest dużo muzyki. U nas w domu włączamy muzykę, każdy tańczy, bez względu na to, że jedni robią to zdecydowanie gorzej – czyli ja – a jedni robią to świetnie – czyli moje dzieci i mój mąż! Ale ja tańczę z nimi, bawię się z nimi przy muzyce. Zasypiamy przy muzyce, budzimy się często też przy muzyce. Więc ta muzyka jest, bez względu na to jaka ona jest. I nie popadajmy tutaj w skrajności, że nagle słuchamy namiętnie disco – gusta człowiekowi podpowiadają, co jest dla niego najlepsze, i wydaje mi się, że to jest bezcenne.

Magdalena Stachura: Jak najlepiej motywować dzieci do nauki muzyki?

Weronika Bochat: Jeśli chodzi o kwestię motywacji, to chyba nie jestem zbyt dobrą osobą, żeby odpowiadać na to pytanie, bo moje dzieci są na razie w takim wieku, gdzie jeżeli dają mi wyraźny sygnał, że na jakieś zajęcia nie chcą chodzić, czy to byłyby zajęcia z gry na pianinie czy jakiekolwiek inne, to ja jednak nie cisnę. Idę za tym, co one mi mówią, bo wydaje mi się, że w tak młodym wieku to poczucie radości z zabawy, poczucie tego, że uczę się czegoś czasem w konsekwencji, przypadkiem, jest w ogóle totalnie najważniejsze. Dlatego ja nie motywuję specjalnie, ja po prostu obserwuję i jestem.

Magdalena Stachura: Jakie rady dałabyś dzieciom i młodym osobom, które marzą o karierze wokalisty musicalowego?

Weronika Bochat: Dałabym taką radę wszystkim, żeby pozostawali jak najbliżsi sobie. Nie zastanawiałabym się jak, zastanawiałabym się co – co mówię, co przekazuję, po co to robię. Jaki mam cel, żeby z czymś wyjść, co realizuję w trakcie występu scenicznego, koncertu czy spektaklu. Trzeba słuchać siebie, być blisko siebie, nie oddalać się, bo pracujemy na emocjach i czasami można się pogubić. Ważne jest rozmawianie o swoich emocjach, nie tylko z widzem, ale też z kimś zaufanym. To jest piękny zawód i chyba najważniejsze jest to, żeby przyjemność z niego przewyższała koszt, jaki się w niego wkłada.

Magdalena Stachura: Jakie masz najbliższe plany zawodowe?

Weronika Bochat: Najbliższe plany zawodowe są totalnie zwariowane! Mam bardzo wiele koncertów, bardzo wiele wyzwań muzycznych. Na horyzoncie też pojawiają się spektakle, dlatego mam bardzo intensywny czas, ale bardzo się z niego cieszę. Szczególnie czekam na „Vaiana 2” – jestem ciekawa, jak to finalnie wszystko wyszło. Niedługo pierwszy raz zobaczę film w całości, więc jestem totalnie wzruszona i poruszona tym, że jestem tam razem z moją córeczką.

A ostatnio zaczęłam też realizować projekt, który nazywa się „Wyżej”. Chodzi w nim o to, że wychodzę do ludzi na Instagramie i Facebooku z różnymi coverowymi wykonaniami piosenek z różnych gatunków, i wrzucam je bez względu na to, jak nagranie poszło. Pracuję nad tym z Michałem Gieniuszem i nagrywamy w Studiu Qultura w Sokółce. To jest tak, że po prostu wchodzę i nagrywam, a on wypuszcza to w takiej wersji, w jakiej to nagrałam. Zderzenie z tym, co nie zawsze jest precyzyjne, idealne i wspaniałe, i wypuszczanie tego do sieci daje mi taki element prawdy w internecie i na tym mi zależy.

W tym projekcie też mówię o swoich marzeniach, planach, bo często jest tak, że o czymś skrycie marzymy, tylko tego nie wypowiadamy. To nie trafia do osób, które mogłyby nam pomóc to zrealizować – czekamy, aż coś do nas przyjdzie. A z biegiem czasu, szczególnie w tych artystycznych rzeczach, myślę, że nic nie przychodzi samo – to wszystko się wytwarza, jeżeli ty działasz, jeżeli ty z czymś wyjdziesz, jeżeli ktoś ciebie zobaczy, jeżeli ktoś ci zaufa.

Myślę, że ten projekt może być bardzo inspirujący dla ludzi, którzy mają pasję muzyczną i artystyczną. Zresztą bardzo wielu wokalistów do mnie pisze, że odnajduje siebie w tym projekcie, że to jest fajne, że w zasadzie nie wiadomo co to jest, ale daje taką przestrzeń do tego, żeby zrobić coś, żeby poczuć się lepiej, żeby poczuć się wyżej.

Artykuł Od dziecięcych marzeń do księżniczki Disneya: Rozmowa z Weroniką Bochat, polskim głosem Vaiany. pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Mamy ogromną przyjemność przedstawić Państwu Karinę Komenderę – utalentowaną pianistkę, wykładowczynię i wszechstronną artystkę, która swoją muzyczną podróż rozpoczęła już w wieku czterech lat. Jej droga od małej dziewczynki w Zespole Pieśni i Tańca „Beskid” do profesjonalnej pianistki to fascynująca historia pełna pasji, determinacji i miłości do muzyki. Dziś jest cenioną artystką, która z równą swobodą porusza się w świecie muzyki klasycznej, rozrywkowej, jak i w przestrzeni teatru muzycznego czy opery.

Karina łączy w sobie talent wykonawczy z głęboką wrażliwością artystyczną, co czyni ją wyjątkową współtwórczynią spektakli i koncertów. Jako pianistka i kierownik muzyczny współpracuje z wieloma artystami – od śpiewaków i aktorów po tancerzy i reżyserów. Jej podejście do muzyki, łączące klasyczne wykształcenie z otwartością na różne gatunki i style, sprawia, że każde jej artystyczne przedsięwzięcie staje się wyjątkowym wydarzeniem.

W tym szczerym i poruszającym wywiadzie Karina dzieli się z nami nie tylko swoimi doświadczeniami scenicznymi, ale też przemyśleniami na temat edukacji muzycznej, radzenia sobie z tremą czy balansowania między pasją a odpoczynkiem. To rozmowa, która przybliża nam świat profesjonalnego muzyka z jego wszystkimi odcieniami – od codziennych wyzwań po momenty artystycznego spełnienia.

Magdalena Stachura: Czy pamiętasz moment, w którym muzyka po raz pierwszy Cię zafascynowała? Co to było?

Karina Komendera: Moja przygoda z muzyką zaczęła się od tańca. Jako czterolatkę rodzice zapisali mnie do Zespołu Pieśni i Tańca „Beskid” – formacji z tradycjami na Podbeskidziu. Tam pierwszy raz miałam styczność z muzyką „na poważnie”. Wydawała mi się ona wtedy czymś niesamowitym, integrującym wielu wykonawców, spajającym wszystko w całość, chociaż wtedy nie umiałam tego oczywiście tak opisać. Melodie ludowe śpiewane przez starsze koleżanki wydawały mi się najpiękniejsze na świecie a uczestniczenie w próbach i występach zespołu było dla mnie – małej dziewczynki czymś bajkowym.

Magdalena Stachura: Zaczęłaś naukę gry na fortepianie w wieku 5 lat. Jak wspominasz te pierwsze lekcje i ćwiczenia?

Karina Komendera: Wspominam je bardzo dobrze, miałam szczęście do pierwszej nauczycielki gry na fortepianie, która była także pianistą „Beskidu” i znała mnie z lekcji tańca. To Ona zauważyła, że mam dobry słuch i przekonała Rodziców, żebym spróbowała również lekcji instrumentu. Ja lubiłam poznawać nowe rzeczy, więc chętnie zabrałam się do poznawania fortepianu. Wtedy nauka kojarzyła mi się tylko z zabawą i czymś ciekawym do robienia, nauczycielka była miła, interesująco przedstawiała mi zapis nutowy, kolejne utwory i początki techniki. Dodatkowo na lekcje odprowadzał mnie dziadek, więc były to najprzyjemniejsze momenty dnia. Słuchając teraz opowieści kolegów ze środowiska stwierdzam, że miałam ogromne szczęście do pierwszego pedagoga – Ona naprawdę zaszczepiła we mnie miłość do muzyki.

Magdalena Stachura: Czy rodzice musieli Cię zachęcać do ćwiczeń, czy sama chętnie siadałaś do instrumentu?

Karina Komendera: Hmm.. były lepsze i gorsze momenty. Te lepsze – kiedy byłam zaciekawiona nowym utworem, już chciałam „grać” i „wykonywać”, zamiast ćwiczyć – wtedy chętnie siadałam do instrumentu, bo już bardzo chciałam zagrać ten utwór. Niestety cierpiała na tym dokładność i potem trzeba było wszystko co złe odkręcać. Gorsze – to były te momenty kiedy już trzeba było przysiąść i poćwiczyć, czyli wykonać solidną pracę, poświęcić dużo czasu, takiego warsztatowego treningu. Te wspomnienia się zacierają, bo ćwiczyłam codziennie i pewnie jak każdy miałam raz więcej, raz mniej zapału i ochoty do pracy.

W końcu było wiele rzeczy, które chciałam poznać, które mnie interesowały, albo z których nie chciałam rezygnować, jak np. taniec i czasem nie szło to w parze ze żmudnym ćwiczeniem.  Bardzo szybko jednak wykształciłam systematyczność, poczucie obowiązku i odpowiedzialności do grania. Wtedy nie wiązałam jeszcze przyszłości z muzyką, ale jednocześnie traktowałam to jak poważne wyzwanie. Dlatego też pewnie moi rodzice wspominają, ze nie musieli mnie zachęcać do codziennego ćwiczenia.

Magdalena Stachura: Jakie masz wspomnienia ze szkoły muzycznej I i II stopnia? Czy był jakiś nauczyciel, który szczególnie wpłynął na Twój rozwój muzyczny?

Karina Komendera: Miałam dwóch zupełnie różnych nauczycieli w pierwszym i drugim stopniu szkoły muzycznej. W szkole pierwszego stopnia uczyła mnie wspaniała nauczycielka, pedagog – przyjaciel, ciepła, ale i wymagająca Osoba, która kiedy trzeba było – wyciskała ze mnie cały możliwy potencjał, ale kiedy potrzebowałam wsparcia – również była dla mnie. Do dziś mamy kontakt i przyjaźnimy się i zawsze służy mi radą. Każde trudne przygotowania do konkursu, koncertu czy egzaminu kończyła słowami „.. i po prostu baw się dobrze, ciesz się z grania”. Po występie zawsze była dumna, niezależnie od efektu, mówiła „dobra robota, dałaś radę”. Dzisiaj słyszy je dzięki Niej każdy mój student, a i sama staram się nie zapominać, żeby powiedzieć tak do siebie, nawet dla samej zasady. Do momentu zakończenia szkoły pierwszego stopnia myślałam, że na tym polega poznawanie muzyki i ze już do dyplomu szkoły średniej będę uczyć się u swojej nauczycielki.

Wszystko się zmieniło, gdy w drugim stopniu przejął mnie inny pedagog, ówczesny kierownik sekcji i postrach wszystkich pianistów. Przez kolejne 6 lat poznałam czym jest presja, rywalizacja, skrajne zmęczenie, spełnianie oczekiwań, poczucie bycia wciąż nie dość dobrym i gdzieś zgubiłam czystą przyjemność z gry na fortepianie. Nauczyciel nie aprobował moich zainteresowań grą na drugim instrumencie – saksofonie, grania i śpiewania muzyki gospel, jazzowego jam’owania w klubach, kameralnego muzykowania i  wszystkiego, co było muzyką, ale nie było ćwiczeniem na fortepianie.

Dzisiaj myślę jednak, że mój „bunt” przeciwko Jego poglądom, ustanowił mnie jako młodego muzyka, nauczył początków artystycznego zaufania sobie. Wiem też, że wierzył w mój talent i chciał wydobyć ze mnie wszystko co pianistycznie najlepsze, efekty metod były różne – głównie mentalnie, ale niezaprzeczalnie rozwinął mój warsztat pianistyczny, nauczył słuchać, wymagać od siebie, poszerzać horyzonty muzyczne. Przyznaję też, że gdyby nie On, nie poradziłabym sobie na studiach muzycznych, zahartował mnie i jestem Mu za to bardzo wdzięczna. Jego słowa, które zapadły we mnie najbardziej „Karina, trzeba wiedzieć” tzn. mieć świadomość, znać utwór, kompozytora. I po każdym występie „dużo dobrych rzeczy… ale”. Zaczynał od tego co dobre, zawsze, nawet jak było tego niewiele, a po „ale” następowała lawina spraw niedopuszczalnych lub do poprawy.

Magdalena Stachura: Opowiedz mi o swoich pierwszych występach. Jak sobie radziłaś z tremą?

Karina Komendera: Na samym początku w ogóle jej nie odczuwałam, jako mała dziewczynka czułam tylko przyjemność i radość z grania. Szybko jednak poczułam, że opinia innych jest ważna, że mnie oceniają, że nauczyciel czegoś oczekuje i niestety przestałam lubić występy publiczne, nie lubiłam nawet grać dla rodziny, lubiłam grać dla siebie i grać po prostu, bez oceny i widowni. Szczerze mówiąc jeszcze bardzo długo występy publiczne kojarzyły mi się jedynie ze stresem, z którym nie wiedziałam jak sobie poradzić.

Magdalena Stachura: Pamiętasz moment, w którym zdecydowałaś, że chcesz zostać profesjonalną pianistką?

Karina Komendera: To chyba wyszło jakoś płynnie i naturalnie, nie pamiętam tego momentu, ale już bardzo świadomie zdawałam do szkoły drugiego stopnia i po prostu chciałam grać, chociaż nadal twierdzę, ze jeszcze długo nie zdawałam sobie sprawy z czym wiąże się ten zawód

Magdalena Stachura: Jak wyglądały Twoje studia na Uniwersytecie Muzycznym im. Fryderyka Chopina? Co było dla Ciebie największym wyzwaniem?

Karina Komendera: Studia wspominam jako wielki przełom w życiu, głównie prywatnym. Jako 19latka wyprowadziłam się z domu rodzinnego i opuściłam szkołę, do której chodziłam 12 lat, poszłam na własne utrzymanie, więc wiązało się to z wieloma wyzwaniami osobistymi, ekonomicznymi. Do tego zmieniłam kolejny raz pedagoga i największym wyzwaniem, związanym ze studiami, była praca z Nim. Bardzo wymagająca, trudna, ale i wartościowa, dająca ogromny rozwój. Przeżyłam chyba wszelkie możliwe sytuacje związane z treningiem pianistycznym, pod kierunkiem swojego profesora. Wtedy było ciężko, teraz myślę, że On po prostu nauczył mnie grać, ukształtował w dużej mierze moje podejście do instrumentu, nastawienie.

Wiele osób opuściło naszą klasę fortepianu, nie wytrzymało napięcia, intensywności pracy, nie spełniało wymagań profesora. Z perspektywy czasu sama nie wiem, co konkretnie sprawiło, że ja akurat wytrwałam. Profesor zawsze powtarzał „pianistyka to męski zawód” mając pewni na myśli okiełznanie emocji, kontrolę, bezgraniczne poświęcenie i dyscyplinę.. Jednocześnie pokazał mi wiele możliwości, poszerzył kontekst, dał narzędzia dzięki którym mogłam się rozwijać wtedy i mogę nadal. Spełnił każdą obietnicę daną mnie i moim rodzicom, kiedy zdawałam na pierwszy rok UMFC, przygotował do pracy i życia w zawodzie. Studia wspominam wspaniale pod względem wspólnego muzykowania, rozwijania się w graniu kameralnym, pracy w orkiestrze symfonicznej Filharmonii Podlaskiej i oczywiście każdym towarzyskim aspekcie. Każdy gorszy i lepszy moment studiów doprowadził mnie do miejsca w którym jestem teraz, tylko mogę to obiektywnie ocenić dopiero po latach.

Magdalena Stachura: Brałaś udział w wielu konkursach i kursach mistrzowskich. Które z tych doświadczeń uważasz za najbardziej wartościowe dla swojego rozwoju?

Karina Komendera: Myślę, że kursy muzyczne uczą i dają więcej niż konkursy. Widzę wartość w zdrowej rywalizacji, zmierzeniu się z przygotowaniem programu i podjęciem wyzwania konkursowego, ale dużo bardziej cenię kontakt z ludźmi z podobnymi zainteresowaniami, podczas kursów czy warsztatów mistrzowskich. w atmosferze relacji mistrz – uczeń, w pięknych miejscach, w inspirującym towarzystwie. Uwielbiałam czas warsztatów muzycznych w Warszawie, Rycerce Górnej, Nowym Sączu. Najwięcej dały mi wyjazdy zagraniczne, zupełnie zmieniły perspektywę. Miesiące spędzone na kursach mistrzowskich i koncertach w USA czy Norwegii dały mi zupełnie inny kontekst w pianistyce.

Kontakt z pedagogami z Julliard School of Art z Nowego Jorku, Royal Academy of Music w Londynie, czy artystami wykładającymi w Oslo, Singapurze, czy Toronto pokazały mi jak wygląda mój pianistyczny rozwój i świadomość muzyczna w kontekście studentów na świecie. Do dzisiaj wymieniam doświadczenia z przyjaciółmi z Brazylii, Japonii, czy Holandii. Znajomość z muzykami z różnych stron świata uważam za najcenniejsze doświadczenie, nauczyli mnie, żeby codziennie być lepszym od siebie wczoraj, nie od kolegi z roku, od kolegi z innej uczelni w kraju, w Europie, czy w pracy. Na kursach znowu najważniejsza była przyjemność z grania, doskonalenie się, wsparcie kursantów, zrozumienie intencji kompozytora, poszukiwanie prawdy w muzyce, rozmowy o sztuce, i przede wszystkim – wyrażanie swojego przekazu poprzez dźwięki.

Magdalena Stachura: Co czujesz, gdy siadasz do fortepianu i zaczynasz grać?

Karina Komendera: Trudne pytanie. Chyba każdą dostępną w tym momencie emocję. Grunt to się przy niej zatrzymać, nie ignorować jej i pozwolić „przepłynąć”, może nawet ją „wygrać” na instrumencie. Dążę do tego, żeby czuć wolność wypowiedzi muzycznej, swobodę i przyjemność, żeby w najbardziej stresujących, czy odpowiedzianych momentach, nie zapominać dlaczego to robię – bo przede wszystkim i ponad wszystko, z czym wiąże się ten zawód, ja po prostu bardzo lubię grać na fortepianie.

Czasami odczuwam podczas grania nawet coś w rodzaju zaszczytu albo spełnienia marzenia, że w ogóle potrafię to zrobić i że jest to coś, o czym kiedyś marzyłam. Myślę, że wielu muzyków zapomina o tym w ferworze pracy i działalności artystycznej. Oczywistym jest, że często czuję zmęczenie, frustrację, strach, ale jeśli wciąż przeważa radość z tego, że mogę to robić – wszystko jest na swoim miejscu.

Magdalena Stachura: Jakie są dla Ciebie największe plusy bycia zawodową pianistką? A jakie minusy?

Karina Komendera: Największym plusem z bycia zawodową pianistką są możliwości, jakie daje granie akurat na tym instrumencie. Najbardziej cenię pracę z ludźmi, wszechstronność tego zawodu i możliwość ciągłego rozwoju. Jest wciąż wiele obszarów pianistyki, które chciałabym odkryć lub doskonalić. Uwielbiam wszelkie formy gry kameralnej – zespołowej, pracy z aktorami, śpiewakami, reżyserami, tancerzami. Mam przywilej pracy z każdą grupą wykonawczą dzieła scenicznego, od pierwszego zetknięcia z partyturą, po ostatni spektakl. Uważam to za coś bardzo wyjątkowego. Czuję, że moja praca ma sens, bo jestem jak mały trybik, który niby niewidoczny, ale jak go wyjąć – to wszystko się wali.

Jako pianistka mogę wykonywać każdy rodzaj muzyki sama albo z towarzyszami. Poradzę sobie wykonawczo samodzielnie, ale wcale nie muszę tego robić to daje wolność wyboru i siłę, różnorodność, ciągłe zaciekawienie, poczucie nieskończoności poznawania. Widzę wiele plusów. Natomiast ważnym minusem jest czasem pierwszy wymieniony przez mnie plus – duże zapotrzebowanie na pracę pianistów, jej niedocenianie, nienależyte wycenianie, związane zwykle z szeroko pojętym, powielanym od poziomu szkoły podstawowej „błędem systemu”, gdzie każdy pianista niegrający zawodowo solowo, staje się przysłowiowym „akompaniatorem”, rozumianym nie jako równoprawny wykonawca, a ktoś poniżej solisty czy grupy wykonawczej na scenie.

Oczywiście ogromna część pracy zawodowej pianistów to właśnie towarzyszenie innym artystom na scenie. Ja bardzo ją lubię i cenię, uważam, że dobre jej wykonywanie, wymaga odpowiednich umiejętności, predyspozycji, pokory i doświadczenia. Walka z owym błędem systemu, krzywdą ekonomiczną, nieświadomością organizatorów wydarzeń artystycznych i często samych artystów jest w tej chwili największą wadą, jaką dostrzegam. Niemniej – nadal uważam, że jest to wspaniały, warty zachodu i poświęcenia zawód, z którego jestem dumna.

Magdalena Stachura: Jak radzisz sobie z tremą przed ważnymi występami?

Karina Komendera: Oddycham. Staram się być zawsze dobrze przygotowana, dobrze skoncentrowana przed wyjściem na scenę, skupiona na zadaniu i przede wszystkim na przyjemności wykonania, niezależnie od rodzaju występu czy prezentowanego programu. Staram się żeby to była moja ostatnia myśl przed rozpoczęciem grania – „graj z przyjemnością”.

Magdalena Stachura: Co byś poradziła rodzicom, których dzieci zaczynają przygodę z muzyką?

Karina Komendera: Radziłabym, żeby podążali za dzieckiem i jego potrzebami. Nie każde dziecko będzie traktować muzykę bardzo poważnie, co nie znaczy, że jeśli zrezygnuje z niej na którymś z etapów edukacji, muzyka nie przyda mu się w życiu. Chociażby do regulacji emocji, dla wsparcia, dla uwrażliwienia, dla przyjemności po prostu. Na każdym etapie „wtajemniczenia” po prostu warto tą przygodę kontynuować, niekoniecznie zawodowo.

Magdalena Stachura: Jak według Ciebie najlepiej motywować dziecko do regularnych ćwiczeń na instrumencie?

Karina Komendera: Obecnie pracuję tylko ze studentami, czyli z osobami dorosłymi, ale nawet w pracy z nimi zauważam lepsze efekty w metodach skupiających się na docenianiu w większym stopniu, niż krytykowaniu. Od studentów wymaga się już świadomości i odpowiedzialności za siebie, swoje nastawienie i regularność ćwiczenia. Myślę, że zachęcające dla dzieci może być pokazywanie ćwiczenia jako dobrej, może czasem wspólnej, zabawy. Poszerzanie świadomości do tego, że żeby ładnie zagrać utwór trzeba też doświadczać.

Czasem lepiej wyjść na spacer niż siedzieć kolejną godzinę przy instrumencie. Moi pedagodzy w mniejszym stopniu skupiali się na tym aspekcie. Preferowali raczej rozliczanie z czasu spędzonego na pracy przy fortepianie. Oczywiście, warsztat jest niezbędny i nie da się uniknąć systematycznej pracy i ćwiczeń, w zależności od indywidualnych potrzeb instrumentalisty, ale nie jest to jedyny czynnik wpływający na jakość późniejszych wykonań.

Chodzi o to żeby wspólnie pielęgnować entuzjazm do muzyki, do instrumentu, do grania. Jeśli dziecko go straci, trudniej będzie mu wytrwać w ćwiczeniach i później w zawodowym życiu.

Magdalena Stachura: Czy uważasz, że każde dziecko powinno uczyć się gry na instrumencie? Dlaczego?

Karina Komendera: Myślę, że każde powinno mieć szansę zetknięcia się z umuzykalnieniem, z doświadczaniem muzyki od najwcześniejszych momentów życia. Czy koniecznie w grze na instrumencie? myślę, że to nie jedyna droga. Najbliżej zawsze jest do śpiewu, do instrumentu, który każdy posiada w sobie. Może od tego warto zacząć, pokazując jednocześnie lub później kolejne możliwości. Gra na instrumencie na pewno uczy wrażliwości, dyscypliny, pokory, systematyczności, unoszenia codziennych sukcesów i porażek – to są cenne doświadczenia, które procentują niezależnie od obranej drogi zawodowej.

Magdalena Stachura: Jaką rolę w Twoim życiu odgrywa muzyka klasyczna?

Karina Komendera: Bardzo ważną, mam poczucie, że od niej wszystko się zaczęło. Jest moją bazą i fundamentem, od którego zależy każdy mój kolejny krok zawodowy. Teraz jeszcze bardziej doceniam doceniam w swojej pracy wykształcenie klasyczne. Każdy gatunek którego słucham lub wykonuję niejako wywodzi się z klasyki lub jest nią inspirowany. Jestem fanką łączenia gatunków muzyki klasycznej ze współczesnymi czy rozrywkowymi, fuzji stylistycznych, czy uklasyczniania wersji rozrywkowych.

Myślę, że to przybliża muzykę klasyczną odbiorcom, którzy ją omijają i sprawia, że nie jest utożsamiana z muzyką „sztywną”. Uwielbiam emocje jakie niesie ze sobą muzyka J.S.Bacha, A. Skriabina czy S. Rachmaninowa. Tego nie da się porównać do niczego innego.

Magdalena Stachura: Jak przygotowujesz się do koncertów, spektakli, oper, musicali? Czy po latach pracy muzyka masz przy każdym występie dreszczyk emocji?

Karina Komendera: Tak, raczej mam. Przezywam emocjonalnie większość występów, staram się w tym tylko nie zatracać. Jedne wydarzenia kosztują mnie więcej energii i emocji, inne trochę mniej. Mam poczucie odpowiedzialności za wspólne wykonanie, za swoją partię w tym wykonaniu i za komfort współwykonawców. W przypadku spektakli przeżywam każdą partię wokalną, wykonywaną na scenie, niezależnie od mojego osobistego udziału w konkretnym wykonaniu. Jest to związane z tym, że będąc pianistką i współrealizatorem spektaklu jestem blisko wszystkich współwykonawców, na każdym etapie przygotowań do publicznego wykonania.

Wiem ile czasu zajęło nam opanowanie najmniejszego elementu, jaką każdy przeszedł drogę, ile zostawił potu, łez i zaangażowania i ile go kosztowało np. zaśpiewanie teraz w taki sposób tej konkretnej frazy, czy dźwięku. Często, kiedy gram swoją partię w orkiestronie, przeżywam każde słowo i dźwięk, bo wiem najlepiej jak ogromna kryje się za nim praca. Kiedy nuży mnie wykonywanie dziesiątek tych samych tytułów pod rząd lub latami powracanie do tego spektaklu, pomaga mi myślenie, że może oto ktoś pierwszy raz przyszedł na to wydarzenie i to, że ja je gram 153 raz nie daje mi prawa do starania mniejszego, niż za pierwszym razem.

Magdalena Stachura: Czy masz jakieś rytuały przed wyjściem na scenę?

Karina Komendera: Oddycham. Rozgrywam się zawsze. I sprawdzam kilka razy czy mam wszystko, co jest mi potrzebne na stanowisku przy fortepianie. Jeśli odpowiadam za wydarzenie jako kierownik muzyczny, upewniam się jeszcze sama, czy wszyscy współwykonawcy są gotowi i czy mają komfort. To sprawia, że i ja czuje się bezpiecznie.

Magdalena Stachura: Jak dbasz o formę jako pianistka? Ile godzin dziennie poświęcasz na ćwiczenia?

Karina Komendera: Staram się ćwiczyć ekonomicznie, ponieważ w czynnym zawodzie pianistki mam na co dzień bardzo dużo grania, za to ćwiczenia – niewiele. Regularna praca zawodowa daje mi w szczytowych momentach do 10 godzin grania/trenowania dziennie, oczywiście nie zawsze, ale często i w moim odczuciu nie jest to ćwiczenie. Wykonywanie koncertów czy spektakli także nie.

Ćwiczę partie w zespołach, ćwiczę ze studentami, ćwiczę z obsadami spektakli, po prostu gram, ale jeśli skupić by się na moim własnym warsztacie, czyli pracy nad tym, nad czym ja chcę popracować dla siebie, nad rozwiązywaniem swoich problemów i opanowywaniem materiałów – to jest to kilka godzin tygodniowo, w zależności od sytuacji i potrzeb mniej lub więcej. Bardzo długo bagatelizowałam dbanie o zdrowie fizyczne, co skończyło się kontuzjami i żmudnym leczeniem. Teraz staram się regularnie trenować, korzystać z masaży i zabiegów rehabilitacji, żeby być w jak najlepszej formie fizycznej.

W miejscu, w którym jestem teraz uważam, że zdrowie psychiczne, praca nad swoją własną głową ma nadrzędne znaczenie. Zawodowa praca muzyka jest trochę jak praca sportowca, nie bez powodu ci drudzy mają zawsze zapewnioną opiekę psychologiczną. W edukacji artystycznej za małą wagę przywiązuje się do przekazywania wiedzy, dotyczącej psychicznego radzenia sobie w środowisku artystycznym, do zawiłości, związanych z pracą wśród wysoko wrażliwych i skomplikowanych osobowości.

Dbanie o dobrą formę psychiczną i fizyczną wydaje mi się najważniejsze przede wszystkim dla mnie, ale także dla dobra wszystkich współpracowników, partnerów scenicznych i podopiecznych. Dbanie o balans pomiędzy pasją i odpoczynkiem, o swój dobrostan i spokój ducha. Wciąż się tego uczę.

Magdalena Stachura: Jakie masz plany na przyszłość związane z muzyką? Czy jest coś, co chciałabyś jeszcze osiągnąć?

Karina Komendera: Chciałabym wciąż kochać to co robię, nie stracić zdrowia, sił i entuzjazmu. Odkrywać, poznawać i doświadczać muzyki i wszystkiego dobrego, co się z nią łączy. Mam marzenia związane z wystawieniem wielu pięknych cykli wokalnych, dzieł scenicznych i alternatywnych projektów muzycznych. Mam nadzieję, że wszystko, co już jest zaplanowane się spełni. Wierzę, że mam ogromne wsparcie z Góry i że wszystko, nawet jeśli nie po mojej myśli, dzieje się dla mojego dobra, wobec czego – z ciekawością patrzę w przyszłość.

PŁYTY:

Ostatnio wydane płyty „Tides and Times” nieznane oblicza musicalu kameralnie z Maćkiem Pawlakiem, wybitnym aktorem i wokalistą musicalowym i „Virtuoso double bass” z kontrabasistą Kamilem Łomasko, gdzie wykonujemy wspaniałe dzieła kontrabasowej muzyki kameralnej „Tides and times” jest naszą dumą, nigdy nie sądziłam, że świat muzyki teatralnej rozrywkowej i klasycznej się przeniknie i ze moje wcześniejsze wybory uznam za (jednak) dobre i potrzebne, ze jednak da się to wszystko połączyć. Ze wszystko ma sens, konsekwencje, dopełnienie i unikatową wartość. Bo czy ktoś mógłby przypuszczać, że zagram i poprowadzę jako kierownik muzyczny musical „Preludia” z muzyką Dave’a Malloya i jeden-do-jeden Sergiusza Rachmaninowa. I to właśnie ja będę tą osobą, która będzie w stanie wykonać to zadanie artystyczne? Wszystko, co musicalowe, kameralne i nieznane, znajduje się na tej płycie.

Artykuł „Każdy dźwięk ma znaczenie” – wywiad z Kariną Komenderą pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.

Dlaczego warto zwracać uwagę na muzykę, której słuchają dzieci?

Wyobraźmy sobie, że muzyka to pokarm dla duszy i umysłu. Tak jak nie pozwalamy dziecku żywić się wyłącznie słodyczami i fast foodami, tak samo powinniśmy zadbać o jego muzyczną dietę. W końcu to, czego słucha, kształtuje jego wrażliwość, sposób myślenia i postrzegania świata.

YouTube jako muzyczna spiżarnia

Platforma YouTube stała się głównym źródłem muzyki dla współczesnych dzieci. To jak wielki supermarket, gdzie na półkach obok wartościowych produktów leżą też te mniej zdrowe. Dzieci, pozostawione bez odpowiedniego przewodnictwa, często sięgają po to, co najbardziej kolorowe i najgłośniejsze – niekoniecznie najbardziej wartościowe.

Czym jest „muzyczny fast food”?

To określenie doskonale oddaje charakter pewnego rodzaju muzyki, która zalewa internet. Podobnie jak klasyczny fast food, muzyczny odpowiednik też ma swoje charakterystyczne cechy:

• Jest łatwo przyswajalny i „pusty” artystycznie
• Ma bardzo przewidywalną strukturę
• Jest produkowany masowo, bez większej dbałości o jakość
• Często zawiera „sztuczne dodatki” w postaci Auto-tune i innych efektów
• Jest nastawiony głównie na szybki zysk

Co przyciąga dzieci do takiej muzyki?

Dzieci naturalnie lgną do „muzycznego fast foodu” z kilku powodów:

1. Kolorowe opakowanie – Teledyski pełne są efektów specjalnych i dynamicznej akcji
2. Proste składniki – Melodie są łatwe do zapamiętania i powtórzenia
3. Skuteczny marketing – Reklamy i algorytmy YouTube skutecznie promują tego typu treści
4. Presja otoczenia – Rówieśnicy często wyśmiewają tych, którzy słuchają „innej” muzyki

Jakie zagrożenia niesie ze sobą „muzyczny fast food”?

1. Problemy z koncentracją

Wyobraźmy sobie dziecko próbujące odrobić lekcje przy akompaniamencie agresywnego beatu i krzykliwego wokalu. Trudno skupić się na zadaniu, gdy muzyka bombarduje nas intensywnymi bodźcami. To jak próba czytania książki w wesołym miasteczku.

2. Wpływ na zachowanie

Dzieci są jak gąbki – chłoną wszystko, co je otacza. Teksty pełne agresji, wulgaryzmów czy nieodpowiednich treści mogą wpływać na ich sposób wyrażania się i zachowanie. Często nieświadomie zaczynają używać zwrotów zasłyszanych w piosenkach, nie rozumiejąc ich prawdziwego znaczenia.

3. Rozwój językowy

Proste, powtarzalne teksty nie wzbogacają słownictwa dziecka. To jak karmienie go codziennie tym samym daniem – może zaspokoi głód, ale nie dostarczy wszystkich potrzebnych składników odżywczych.

4. Przedwczesna seksualizacja

Współczesne teledyski często epatują treściami nieodpowiednimi dla młodych odbiorców. Dzieci, oglądając je, mogą zbyt wcześnie zetknąć się z tematyką, do której nie są jeszcze emocjonalnie przygotowane.

Jak muzyka klasyczna i wartościowa wpływa na rozwój dziecka?

W przeciwieństwie do „muzycznego fast foodu”, wartościowa muzyka działa jak pełnowartościowy posiłek dla umysłu:

Rozwój intelektualny:

• Wspiera koncentrację i pamięć
• Rozwija zdolności matematyczne
• Pobudza kreatywność i wyobraźnię
• Uczy analitycznego myślenia

Rozwój emocjonalny:

• Pomaga w rozpoznawaniu i wyrażaniu uczuć
• Uczy wrażliwości na piękno
• Rozwija empatię
• Redukuje stres i napięcie

Co mówią najnowsze badania?

Wpływ muzyki klasycznej

Naukowcy od lat badają związek między muzyką klasyczną a rozwojem dziecka. Wyniki są fascynujące:

• Dzieci regularnie słuchające muzyki klasycznej wykazują lepsze wyniki w nauce
• Struktury muzyczne Mozarta czy Bacha wspierają rozwój logicznego myślenia
• Spokojna muzyka klasyczna pomaga w regulacji emocji i redukcji stresu
• Kontakt z muzyką instrumentalną rozwija wyobraźnię przestrzenną

Co pokazują badania na temat muzyki popularnej?

Badacze przyjrzeli się również wpływowi współczesnej muzyki popularnej na młodych słuchaczy:

• Zbyt głośna muzyka może prowadzić do problemów ze słuchem
• Intensywne rytmy przed snem utrudniają zasypianie i pogarszają jakość odpoczynku
• Teksty promujące przemoc czy zachowania ryzykowne mogą wpływać na postawy młodzieży
• Ciągła ekspozycja na agresywną muzykę może zwiększać poziom kortyzolu (hormonu stresu)

Jak komponować „muzyczną dietę” dla dziecka?

Zasada zbilansowanej diety muzycznej

Podobnie jak w przypadku żywienia, w muzyce też warto stosować zasadę różnorodności i umiaru:

1. Muzyka klasyczna (40%)
   • Utwory dostosowane do wieku dziecka
   • Różnorodne style i epoki
   • Szczególnie wartościowe przed snem i podczas nauki
2. Wartościowa muzyka dziecięca (30%)
   • Piosenki edukacyjne
   • Utwory wspierające rozwój językowy
   • Muzyka aktywizująca do ruchu
3. Muzyka ludowa i etniczna (15%)
   • Poznawanie różnych kultur
   • Rozwój wrażliwości na różnorodne brzmienia
   • Nauka o tradycjach
4. Wybrana muzyka popularna (15%)
   • Starannie wyselekcjonowane utwory
   • Odpowiednie teksty
   • Umiarkowana dawka

Praktyczne wskazówki dla rodziców

1. Jak wprowadzać dobrą muzykę?

• Zacznij od krótkich utworów
• Słuchajcie muzyki wspólnie
• Rozmawiajcie o tym, co słyszycie
• Łączcie muzykę z innymi aktywnościami (rysowanie, zabawa)

2. Tworzenie muzycznej rutyny

• Poranny playlist energetycznej muzyki
• Spokojne utwory podczas posiłków
• Kołysanki i łagodna muzyka przed snem
• Specjalna playlista do nauki

3. Aktywne słuchanie

Zachęcaj dziecko do:

• Wystukiwania rytmu
• Śpiewania
• Tańca
• Rysowania tego, co słyszy w muzyce

Jak rozmawiać z dzieckiem o muzyce?

Kluczowe elementy dobrej rozmowy:

1. Unikaj krytykowania
   • Zamiast mówić „ta muzyka jest zła”, zapytaj „co ci się w niej podoba?”
   • Pokaż alternatywy: „A może posłuchamy czegoś podobnego, ale trochę innego?”
2. Zadawaj otwarte pytania
   • „Co czujesz, słuchając tego utworu?”
   • „Jaka historia mogłaby się kryć za tą melodią?”
   • „Jakie instrumenty słyszysz?”
3. Dziel się własnym doświadczeniem
   • Opowiadaj o muzyce swojego dzieciństwa
   • Pokazuj ulubione utwory z różnych okresów życia
   • Wyjaśniaj, dlaczego pewna muzyka jest dla ciebie ważna

Podsumowanie: Muzyczna edukacja to proces

Kształtowanie muzycznego gustu dziecka to długoterminowa inwestycja w jego rozwój. Wymaga cierpliwości, konsekwencji i elastyczności. Pamiętajmy, że:

• Każde dziecko ma inne preferencje muzyczne
• Ważna jest równowaga między kierowaniem a dawaniem swobody wyboru
• Dobra muzyka to nie tylko klasyka – liczy się przede wszystkim jakość i wartość przekazu
• Wspólne odkrywanie muzyki może być świetną przygodą i sposobem na budowanie więzi

Zadbajmy o to, by muzyczna dieta naszych dzieci była tak samo zdrowa i zbilansowana jak ta na talerzu. W końcu, jak mawiał Platon: „Muzyka jest moralnym prawem. Daje duszę wszechświatowi, skrzydła umysłowi, lot wyobraźni, urok młodości, życie i wesele wszystkiemu.”

II Część – Przykłady Muzycznych Fast Foodów: Oglądasz na własną odpowiedzialność

Na początku chcielibyśmy ostrzec, że to, co zobaczycie i usłyszycie, jest kontrowersyjne. Materiały, które tutaj przedstawimy, absolutnie nie nadają się do pokazywania dzieciom, jednak warto je znać, aby świadomie chronić najmłodszych przed ich wpływem. Sami jesteśmy rodzicami i staramy się trzymać nasze dzieci z dala od takiego kontentu. Niestety, szkoła to wielkie targowisko informacji, a dzieci wymieniają się tymi treściami na co dzień, często bez naszej wiedzy.

Chcielibyśmy podzielić się historią z naszego podwórka, która, choć nie dotyczy bezpośrednio muzyki, jest z tematem powiązana. Nasz młodszy syn, mający 6 lat, przyniósł do domu tekst: „Babcia Cię dopadnie”. Przypominamy, że to zerówka. Proponujemy sprawdzić, czym jest gra „Granny” na YouTube. Od tego momentu postanowiliśmy z żoną podjąć działania, aby zwiększyć świadomość innych rodziców. To był impuls do napisania tego artykułu, jednego z najważniejszych do tej pory, ponieważ dotyczy bezpieczeństwa naszych dzieci w internecie.

Nie chcemy nikogo krytykować ani oceniać. Sami wielokrotnie popełnialiśmy błędy i łapaliśmy się na tym, że nasze dzieci spędzają zbyt dużo czasu przed ekranami. Wszyscy jesteśmy zapracowani lub nie mamy tyle czasu dla naszych dzieci, ile byśmy chcieli. Jednak jeśli nic nie zrobimy, nasze dzieci mogą w przyszłości bardzo cierpieć. Nie trzeba być psychologiem, aby stwierdzić, że oglądanie takich treści przez najmłodszych odbije się na ich psychice prędzej czy później.

Nie będziemy tutaj komentować ani oceniać tych piosenek. Oceńcie je sami. Uważamy jednak, że treści te nie są odpowiednie dla dzieci poniżej 16. roku życia. Jest to nasza subiektywna ocena.

Zaczniemy od dość „spokojnych” utworów, jeśli można je tak nazwać. Zwróćcie uwagę na teksty piosenek (link do tekstów pod piosenką). Przedstawiamy dwie artystki / przyjaciółki: Young Leosia oraz Bambi.

Young Leosia – Szklanki

tekst – https://www.tekstowo.pl/piosenka,young_leosia,szklanki.html

bambi – MADONNA

tekst – https://www.tekstowo.pl/piosenka,bambi,madonna.html

Kolejny przykład daje do myślenia. Chcieliśmy pokazać nagranie z autobusu podczas wycieczki szkolnej, gdzie dziewczynki z 5. lub 6. klasy podstawówki śpiewają jednym głosem piosenkę Fagaty – „Osobowości Dwie”. Tutaj warto zwrócić uwagę na to, jakie treści docierają do tak młodych osób.

Wycieczka szkolna

a tutaj oryginał:

Fagata – “Osobowości Dwie” – https://www.youtube.com/watch?v=J55tZONZe-w

tekst – https://www.tekstowo.pl/piosenka,fagata,osobowosci_dwie.html

Zachęcamy do przesłuchania innych piosenek tej „artystki”. Sama Fagata mówi, że „nie jest wzorem do naśladowania”.

Ostatni przykład pochodzi zza oceanu. Lil Nas X to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obecnie raperów na świecie. W tym przykładzie chcieliśmy pokazać, jak łatwo dzieci mogą natrafić na nieodpowiednie treści. 

Jego utwór „Old Town Road” jest stosunkowo spokojny i bardzo popularny (1,3 miliarda !!! wyświetleń). 

Lil Nas X – Old Town Road

a tu druga piosenka, którą można znaleźć w polecanych przez Youtube – pierwsza piosenka po prawej stronie. Poczekajcie przynajmniej 40 sekund. 

Lil Nas X – Industry Baby X

Dodajemy jeszcze dwie piosenki z polskiego podwórka, które zawierają mocne treści. Możliwe, że wasze dzieci ich nie znają, ale pamiętajcie, że są one dostępne na YouTube i czasem dostęp do nich dzieli jedno kliknięcie.

Zdechły Osa – Patolove

Cypis/Mokra Jolanta – Klubowa Vixa

Niestety, w większości przypadków YouTube nie ostrzega, że są to treści nieodpowiednie dla dzieci. Nie ma nawet prostych oznaczeń, które kiedyś były w telewizji (zielone, żółte czy czerwone kółka). Sami musimy chronić nasze dzieci. Czy zdarza się wam, że wasze dziecko jest nadpobudliwe, agresywne czy apatyczne? Nie twierdzimy, że tylko oglądanie takich treści powoduje te zachowania, ale naszym zdaniem przyczynia się to do wielu problemów, w tym z komunikacją.

Porozmawiajcie z waszymi dziećmi na ten temat. Spróbujcie dowiedzieć się, czego słuchają i co oglądają one oraz ich znajomi. Rozmawiajcie z innymi rodzicami na ten temat i spróbujcie coś zrobić. Nie możemy czekać bezczynnie.

Na koniec chcielibyśmy podkreślić, że w tym artykule zwracamy jedynie uwagę na dostosowanie treści do wieku odbiorców. Nie mamy na celu nikogo oczerniać ani obrażać. Jeśli masz więcej niż 16 lat (przy niektórych treściach więcej niż 18 lat) i lubisz słuchać takiej muzyki – to twoja sprawa. O gustach się nie dyskutuje.

Artykuł Muzyczny Fast Food – Jak zadbać o muzyczną dietę naszych dzieci pochodzi z serwisu Muzyczne Dzieci.